MENU

Boekenlijst

Drijverschuiten, A.J. van der Ree, R. Eekels, M. Hoogmoed, E. van Reijswoud

Prachtige boeken zijn er geschreven over de riviervisserij, waarin de visserij en het harde bestaan van de vissers uitgebreid worden beschreven. Wie meer wil weten over de zalmschouw moet het echter doen met enkele hoofdstukken die veel vragen onbeantwoord laten, omdat ze niet passen in het meer algemene kader, waarin deze boeken zijn geschreven. Wanneer we dieper op het onderwerp zalmschouw ingaan, gaat er een wereld open van ambachtelijk vakmanschap die wacht op de geïnteresseerde lezer. Dit boek gaat over de drijverschuit en de werf van Van der Hoff  in Hardinxveld.  De schrijvers hebben getracht een zo kompleet mogelijk beeld te geven van de schuit, de werf en de bouwwijze. De informatie die hiervoor boven tafel moest komen werd voor een groot deel gehaald uit eigen onderzoek, aangevuld met literatuurstudie. Er werden scheepsbouwers, scheepstimmerlieden en vissers geïnterviewd. Toch bleven er nog vragen onbeantwoord waarop misschien wel nooit meer een antwoord te vinden is.  Om de inhoud zo degelijk mogelijk te onderbouwen is er gekozen voor een beperkte periode waarover relatief gezien het meest bekend is en voor één type zalmschouw, namelijk de drijverschuit waarmee de drijfnetvisserij op de rivier werd uitgeoefend. De bouwperiode die in dit boek wordt beschreven ligt tussen 2 augustus 1899 en 3 januari 1903. Dit is de tijd waarin er bij de werf Van der Hoff in de smederij een smid werkte die Willem de Keijzer heette.  Door het achterlaten van zijn smidsmerk in de mastklink maakte hij het mogelijk om een aantal schuiten te dateren als zijnde afkomstig uit de bovengenoemde periode.  De DRI 19, HD20, WOU 19, WOU 59, WKD 1, WM 15 en de WM 4 stammen uit deze periode waarbij de WM 4 als zegenboot buiten het kader van dit boek valt. Door het boek te beperken tot de periode “Willem de Keijzer” wordt  het mogelijk om een vergelijking te maken met schuiten uit eerdere of  latere perioden. Dit boek is dan ook  geenszins beperkt en kan voor elke zalmschouwschipper, restaurateur of  liefhebber een bron van kennis en inspiratie zijn. De meer dan honderd tekeningen zijn met veel zorg en aandacht gemaakt. Samen met de vele oude en nieuwe foto’s vormen zij een onmisbare aanvulling op de tekst die vaak diep ingaat op het onderwerp en geen vraag onbeantwoord probeert te laten.

De werf Van der Hoff was zeer behoudend  in het aanbrengen van veranderingen, in een tijdsbestek van 38 jaar ijzer- en staalbouw is steeds eenzelfde maatvoering te zien. Uit onder andere het smidswerk van de vier verschillende smeden die op de werf werkten,  komt dit duidelijk naar voren. Heel veel details zijn dan ook terug te vinden op schuiten die eerder of later gebouwd zijn. Mede hierdoor is het boek veel breder georiënteerd  dan men zou verwachten. “ Drijverschuiten uit de periode van Willem de Keijzer” is dan ook een ode aan de bouwers en hun vakmanschap. Zij hebben de vissers van  toen een stuk gereedschap in handen gegeven, waarmee velen hun gezin van eten hebben voorzien. Dat er nu met een romantische blik naar gekeken wordt, verandert daar niets aan.

De tekst van dit boek is van de hand van Arie van der Ree die samen met Theo Hoogmoed veel eigen onderzoek deed en alle onderwerpen onvermoeibaar doorploegde. De hoofdstukken over smeden zijn van de hand van Rhett Eekels die door zijn vakmanschap als ambachtelijk smid een grote bijdrage leverde aan de tekst van het gehele boek. Evert van Reijswoud verzorgde de structuur, de lay-out en de tekeningen. In de maandelijkse vergaderingen werden alle teksten en afbeeldingen uitgebreid tegen het licht gehouden door het gehele team. Zo ontstond dit boek in een tijdsbestek van zes jaar.

Namens het gehele team wens ik u als lezer veel plezier met dit boek dat zeker niet alleen bedoeld is om te lezen, maar bovenal als naslagwerk en bron dient om telkens weer opnieuw ter hand te nemen.

Motorbeunschepen, A.J. van der Ree

Dit boek is een poging om de gegevens van motorbeunschepen of schepen van een bepaald type op een rij te zetten.

Er wordt heel vaak over vishalers gesproken, maar er zijn geen aanwijzingen dat die term door de vissers werd gebruikt. Het lijkt erop dat dit ontstaan is omstreeks 1980, in navolging van het gebruik, in het verleden, van deze term op de Zuiderzee. Op de – tot nu toe – enige tekening van zo’n schuit staat de term motorvischboot. Zo’n schip kan volgens mij ook motorbeunschip genoemd worden. In Moerdijk werden de twee schepen van de Firma Kanters Vishandel 1 en 2 genoemd. Er moet gezegd worden, dat de schepen wel werden gebruikt om vis op te halen bij, onder andere de schokkers. Maar het schip van A. van der Pluijm werd ook in de visserij gebruikt. Mij lijkt de term Motorbeunschip het meest geschikt voor deze schepen.

Een motorbeunschip is het beste te omschrijven als een schip van meer als 10 meter met een onderschip, dat het model van een zalmschouw (algemene term) heeft. De DD 13 is gebouwd als motorbeunschip en de andere drie hadden een zeiltuig met hulpmotor. Ze zijn voorzien van een stalen roef aan de voorkant van het schip. Midscheeps zijn grote beunen aanwezig, met er achter een motorkast. Alle schepen hebben een aangehangen roer. Hoeveel van dit soort schepen er zijn geweest, is niet bekend. We weten alleen welke schepen nog bestaan. Dat zijn de vier in dit boekje beschreven schepen. Deze vier zijn speciaal gebouwd voor het beoogde doel – vis vervoeren.

Er zijn natuurlijk meer schepen geweest, die voor dit doel gebruikt zijn. Soms zijn ze speciaal voor dit doel gebouwd en soms zijn er oude binnenvaartschepen voor omgebouwd. Ze hadden allemaal een ander model en daar zijn vele voorbeelden van te vinden op oude foto’s. Er zijn ook wel kleinere zalmschouwachtige schuiten gebruikt voor visopslag, meestal waren zij hiervoor aangepast. Ze waren dus niet speciaal voor vervoer van de visserij naar een opslag gebouwd

Visvlotten, A.J. van der Ree

Al vanaf 1980 ben ik bezig met het verzamelen van gegevens over zalmschouwen. Als geboren Dordtenaar ben ik zeer geïnteresseerd geraakt in alles wat met de visserij met zalmschouwen en de vishandel rondom Dordrecht te maken heeft. Op mijn zoektochten naar afbeeldingen kwam ik in het archief van Dordrecht terecht. Dit was een bron van mooie plaatjes. Samen met mijn verzameling ansichtkaarten, met het onderwerp visvlotten, was dit een mooie gelegenheid om hier iets over te publiceren. Om alles wat meer inhoud te geven ben ik in het Augustijnenhof terecht gekomen. Hier werd ik fantastisch geholpen bij mijn vastgelopen onderzoeken op gebied van genealogie en woonhuizen van de visvloteigenaren. Het was mij in het verleden al opgevallen dat sommige foto’s of ansichtkaarten toegeschreven waren aan handelaren die bekend waren, maar die op dat moment nog niet in Dordrecht woonden (onder andere v. d. Pluijm en v. Balkom). Na een paar cursussen bij het Augustijnenhof zag ik de mogelijkheden om wat breder onderzoek te doen en een publicatie te verzorgen. De visvlotten werden door, onder andere, zalmschouwen voorzien van vis dus de link was aanwezig om er iets over te schrijven. Ik heb niet het idee dat ik alles boven water heb gekregen, maar beschouw het als een tree op een ladder naar meer kennis over de visvlotten die een zeer bekende verschijning waren in de Dordtse havens.

 

Vlouwschuiten, dit zijn schuiten uit de zalmschouwfamilie die hoofdzakelijk werden gebruikt bij de  visserij op de Lek. De scheepswerf waar dit soort schuiten werd gemaakt lag ook aan de Lek. In Ammerstol was de scheepswerf van Otto Ooms gevestigd en hij was de bouwer van de vlouwschuiten (zoals ze ter plaatse werden genoemd). Na zorgvuldig onderzoek hebben de schrijvers een grote hoeveelheid gegevens verzameld en dit tot een boek verwerkt. Daarbij zijn vele historische foto’s gebruikt en ook nieuwe foto’s gemaakt om de bouw beschrijving te illustreren. Het doel van de schrijvers is zoveel mogelijk verschillende historische zalmschouwsoorten te beschrijven. Met de gegevens kan een restauratie op gedetailleerde wijze uitgevoerd worden en word de kennis over dit soort schuiten groter.Het boek is alleen te koop via de website www.dordtsebestseller.nl

De Bokkepoot nr. 56, themanummer drijfnetvisserij; A. Klop
Uitgave: Landelijke Vereniging tot Behoud van het Zeilend Bedrijfsvaartuig
Amsterdam 1985

De Giponvloot in tekening; J. Kooiman ISBN 90 269 2065 2
Uitgave: de Boer Maritiem 1989

De laatste riviervissers; P. Lobregts en J. van Os ISBN 90 601 1473 6
Uitgave: Walburg Pers-Zutphen 1977

Die oude Biesbosch; P. Verhagen e.a. ISBN 90 801 993 2
Uitgave: De Stroombaan-Papendrecht 1995

Hardinxveld en de Riviervisserij; D.J. de Jong e.a. ISBN 90 709 6023 0
Uitgave: Historische Vereniging Hardinxveld-Giessendam; 1988

Honderd jaar Land van Heusden en Altena; J. Huizinga ISBN 90 663 4001 0
Uitgave: Heusden pers 1982

Mensen vissen vogels ISBN 90 232 1542 7
Riviervisserij vergane glorie; Th.H. van Doorn
Uitgave: Van Gorcum-Assen 1977

Op de leugenbank ISBN 90 801 9931 1
Verhalen van de rivier; P. Verhagen en L.D. in ’t Veld
Uitgave: De Stroombaan-Papendrecht 1994

Rivieren, boten en vissers; P. Verhagen ISBN 90 801 9930 3
Uitgave: De Stroombaan-Papendrecht, 1998

Ronde en platbodemjachten; T. Huitema ISBN 90 6091 081 8
Uitgave: Van Kampen-Amsterdam 1977

Schepen die blijven ISBN 90 805 008 1
Uitgave: Landelijke Vereniging tot Behoud van het Zeilend Bedrijfsvaartuig
Amsterdam 1999

Schokkermannen en bootvissers; P.J.M. Martens ISBN 90 706 4160 7
Uitgave: Gianotten-Tilburg 1999

Terminologie van de riviervisserij in Nederland; ISBN 90 232 0884 6
Th.H. van Doorn
Uitgave: Van Gorcum-Assen 1971

Vissers van de wal; D. Kapelle ISBN 90 757 0377 5
Uitgave: Vèrse Hoeve-Raamsdonksveer 2003

Werkendam,van Biesboschvissers tot Europaschippers ISBN 90 900 3116 6
Th. Westerhout
Uitgave: Konings-Werkendam 1989

Zalm vernomen ISBN 90 800 9557 5
De zalmvisserij ten tijde van weleer; P. Hartman
Uitgave: Vèrse Hoeve-Raamsdonksveer 1995

 

Kijk voor meer literatuur in het Blauwe Boekje.

Wanneer u meer informatie wilt over de literatuur, depot@zalmschouw.nl

(c) copyright Vereniging tot Behoud van de Zalmschouw 2013 | Sitemap | Disclaimer | Realisatie: DORST communicatie